Бемаврид мулоҳазалар

Ulug'bek Oripov
Ярим финал

«Бизнинг энг катта камчиликларимиздан бири нима?» дейишса «Ўз фикрига эга бўлган ёхуд оқимга қарши сузишни хуш кўрадиганларни ёқтирмаймиз, иложи бўлса, уларни тупроққа қориштириб, бирини «ношукур», иккинчисини «ғарбчи» ва ниҳоят этни жимирлатадиган «ватан хоини» дейишгача борамиз» дея жавоб берган бўлардим. Ҳарбийларнинг фарзандларига олий ўқув юртларига имтиҳонсиз кириш имтиёзи берилиши масаласига эътироз билдирганим учун дўст-душмандан эшитмаган гапим қолмади. Лекин барибир фикримда собитман. Чунки фуқаро сифатида қайсидир ислоҳотга ўз позициянг бўлмаса зомбидан фарқинг қолмайди.

Ушбу имтиёзнинг эътирозга сабаб бўлган биринчи жиҳати табақавий дискриминацияни келтириб чиқаришидир. Халқ тилида «нормалний» яшамоқчи бўлган киши бугун ҳарбийликни танламоқда. Чунки маоши яхши, имтиёзлари анчагина. Чунки қийналсанг ҳам, «катта холангни кўрсанг ҳам» пенсия ёшигача етиб олсанг марра сеники. Ҳарбийларнинг ўзига берилган имтиёзлар-ку хўп-хўп, энди ҳарбийнинг оиласида туғилиш ҳам бахт бўлиб қолмоқда («Сен кимга кераксан, деҳқон боласи?!»). Энг ёмони, мактабда ўқиб юрган, келажакда яхши шифокор, ўқитувчи, журналист бўлиши мумкин бўлганлар ҳам қобилиятидан кўз юмиб, фақат маош ва имтиёзлар учунгина ҳарбий бўлишга қарор қилишмоқда.

Дейлик, Эшмат, Тошмат ва Шермат синфдош. Эшмат билимли, Тошмат жисмонан бақувват, Шермат ўртамиёна. Тошмат кучига ишониб ҳарбийликни танлади. Уйидан узоқда, қийинчиликда, беҳаловат юрса ҳам пули бор, кредитга машина, арзон уй олган. Келажакдан ғами йўқ. Эшмат эса қийналиб ўқиди, икки-учта тил ўрганди. Аммо қишлоқдан иш топа олмай, шаҳарда фалон пулга ижарада туриб ишлай бошлади. Ойликни бир-бирига улай олмай, қийналиб, охири «ҳайё ҳуйт» деб чет элга сурворди. Мамлакат яхши бир кадрдан ажралди. Энди унинг қачон келиши даргумон...

Шерматга эса икковининг йўлиям насиб қилмади. Ўқишга кира олмай қишлоқда пода боқди, мардикорлик қилди. Охири Россияга кетди. У ёқда «диний билими йўқлиги туфайли айрим оқимлар домига тушиб қолди».

Бундай формуладаги инсонлар жуда кўп ҳаётимизда. Ҳаммаси занжир мисол ўралган. Бир аччиқ ҳақиқатни тан олайлик: ҳеч бўлмаганда ўқитувчиларнинг аҳволини яхшилаб, таълимга зўр бермас эканмиз, ҳарбийларга имтиёз бериб, ўзимиздан ўзимизни қўриқлашга мажбур бўлиб юраверамиз.

Сайёрамизнинг бир бурчида бир миллат иккига бўлиниб ётибди (қайси давлатлар эканлигини тушундингиз, чамамда). Биринчиси ҳарбийларини ҳаддан ортиқ севади. Унинг қуролларидан бутун дунё хавфсирайди, аммо халқининг аҳволи ачинарли. Одамлар бир бурда нон емаса емайди, аммо ҳарбийларда ҳамма шароит бор. Иккинчиси эса хавфсизлик билан бир қаторда илм-фанни, тараққиётни ҳам асосий мақсад қилиб олган. Натижа шу бўлдики, охирги 50-60 йилда бир пайтлар яхлит давлат бўлган икки ҳудуддан бири мисли кўрилмаган даражада ривожланди. Иккинчи томон эса фақат бир нарсаси билан мақтана олади: бир неча миллионлик армияси ва қуроллари билан...

Ҳарбий салоҳият бўйича дунёда фалон, МДҲда писмадон ўриндамиз деб бот-бот мақтанамиз. Аммо ҳеч савол бердикми, соғлиқни сақлаш, таълим, туризм, хизмат кўрсатиш, ялпи ички маҳсулот, э борингки, иқтисодиёт соҳасида нечанчи ўриндамиз?

Жамиятимиздаги камчиликларни фақат ҳарбийларга берилган имтиёзлардан қидириш ниятим йўқ. Барчамиз биламиз, бизда ҳарбий фаолият профессионал тарзда йўлга қўйилган илғор соҳалардан бири. Аммо нега бошқа баъзи муҳим тармоқларга ҳам худди ҳарбий соҳага ёндашгандек эътибор қилмаймиз, имтиёзлар бермаймиз? Жанубий Кореядек ишлаб чиқариш, Финландияники каби таълим тизими, Германияники каби соғлиқни сақлаш, АҚШники каби мустаҳкам иқтисодиёт қуришга машҳур бир тарихий шахс таъбири билан айтганда «ким халақит беради?». Ҳатто ўқитувчи ва шифокорларни мажбурий меҳнатдан озод этиш «имтиёз»и учун ҳам бир инсон қурбон бўлди...

Албатта, бу фикрлардан кейин «тинчликнинг қадрига етмаган ношукур» деган дашномни эшитдим ва эшитмоқдаман. Аммо «зато тинчмиз-ку» деган шиор ортидан нималарни бой бериб қўйганимиз ҳар бир видеоселектордан сўнг ойдинлашмоқда-ку...

4.21 / 23

  • Ҳакамлар баҳоси
    4.21 / 23
  • Блогерлар баҳоси
    4.39 / 9
  • Муштарийлар баҳоси
    4.55 / 9

Ушбу блогпост учун овоз бериш муддати тугаган

5 Бахтиёр Шералиев 31/05, 11:51

Melanxoliyam tutib turgan vaqtda o'qiganim uchun yuqori ball qo'ydim, chunki haqiqatni, faqat haqiqatni yozgansiz)) Bu pessimizm emas, realizm deyiladi. Blogpostda faktlar yetishmayapti, taklif yo'q, tahlil kam, yana bir balolar deyish uchun aqlan sal anaqaroq bo'lish kerak. Fakt kerak bo'lsa atrofingga boq deyish lozim)) Muallifning saralashdagi ishi ham juda yoqqan edi. Omad tilayman.

5 Абдумалик Носиров 31/05, 12:02
4 Қаҳрамон Асланов 31/05, 13:09
3 Уйғун Ғафуров 31/05, 13:27
5 Саид-Абдулазиз Юсупов 31/05, 13:49
3.5 Давронбек Тожиалиев 31/05, 16:08
4 Мақсуд Саломов 31/05, 17:59
4 Нигора Умарова 31/05, 19:43
5 Расул Кушербаев 31/05, 22:56
4 Беҳзод Қобулов 01/06, 09:49
4 Олимжон Солижон ўғли 01/06, 11:59
4 Мубашшир Аҳмад 01/06, 16:59
4.5 Адҳам Отажонов 01/06, 18:55
3 Музаффар Назаров 01/06, 20:14
4.5 Умид Гафуров 01/06, 21:20
3.5 Тўлқин Юсупов 01/06, 21:50
5 Маҳсуджон Асқаров 01/06, 22:50
5 Шерзод Шерматов 02/06, 03:23
4.5 Нодир Закиров 02/06, 08:52
4.5 Мансур Тангишов 02/06, 16:28

Куйинчаклик билан ёзилибди. Таъсирли чиққан, гарчи стратегик муҳим деб топилаётган соҳаларга кўпроқ эътибор қаратилиши табиий ҳол бўлса-да, қолган соҳалар ҳам дарҳақиқат катта ислоҳотларга муҳтож. Лекин, шундоқ ҳам аста-секин ҳар бир соҳада ислоҳотлар қисман бўлса-да амалга оширилмоқда, шу томонларни ҳам инобатга олиш керак эди. Танганинг иккинчи томони эсдан чиқибди. Таклифлар батафсилроқ берилмабди.

5 Иноят Садикова 02/06, 17:49

Chiroyli, teran fikrlar majmuasi uchun rahmat. Yozganlaringizga qo'shimcha - bir tarafni maddohlikda ayblayotganlar ham biroz haddidan oshganday....Sevsa sevibdi-da, Nobel bergisi kelsa kelibdi-a. Hammaning fikri yashashga haqli. "Yarliklar" esa, siz aytganday hafvli narsa.

5 Шунқор Чориев 02/06, 20:17
4.5 Ботиржон Шерматов 02/06, 21:06
Фикр билдириш учун рўйхатдан ўтинг
10 та фикр